İlahiyat Fakültesi
Permanent URI for this collectionhttps://acikerisim.samsun.edu.tr/handle/123456789/28
Browse
Recent Submissions
Item Türkiye'de hazılanan Kur'an-ı Kerim ile ilgili konuları esas alan din eğitimi tezlerinin değerlendirilmesi(Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2023-12-31) Gül, AliDin eğitimi birçok akademik çalışmanın yapıldığı bir bilim alanıdır. Her ne kadar farklı görüşler olsa da bilim alanlarının diğer bilimlerle ilişkisi bir kesişim alanını da barındırmaktadır. Din eğitimi alanında Temel İslam Bilimleri’nin alt dalları olan Tefsir, Kur’an-ı Kerim Okuma ve Kıraat ana bilim dalları ile ortak çalışmaların varlığına rastlanmıştır. Bu çalışmaların bir kısmı lisansüstü tezlerden oluşmaktadır. Türkiye’de din eğitimi alanında 1950’lerden bu yana 1759 adet lisansüstü tez hazırlanmıştır. Bu çalışma belirtilen alanda hazırlanan tezleri tetkik ederek, bütüncül bakış açısıyla inceleyerek yararlı ve anlamlı sonuçlara ulaşması ve bu alandaki diğer çalışmalara rehber olması açısından önem arz etmektedir. Araştırmanın temel problemi şu şekildedir. Din eğitimi alanında Kur’an-ı Kerim’i merkeze alan lisansüstü çalışmaların türü, yılı, danışmanı, üniversitesi, izin durumu, yöntemi, yazarların cinsiyeti ve işlediği konulara göre dağılımı nasıldır? Belirtilen problem çerçevesinde yürütülen inceleme neticesinde din eğitimi alanında Kur’an-ı Kerim merkezli 17’si doktora, 101’i yüksek lisans tezi olmak üzere toplamda 118 lisansüstü tez bulunduğu, tezlerde genellikle literatür tarama yöntemi tercih edildiği, tez hazırlayanların %64’ünün erkek, %36’sının kadın olduğu, tezlerin %74,6’sının genel olarak eğitim ve din eğitimini ele aldığı geri kalanın alanın alt kırılımlarına yer verdiği, tezlerin Kuran-ı Kerim odaklı 21 kavrama yer verdiği gibi sonuçlara ulaşılmıştır. Religious education is an area where many academic studies are carried out. Although there are different views, the relationship of scientific fields with other sciences also includes an intersection area. In the field of religious education, it has been observed that there are joint studies with the sub-branches of Basic Islamic Sciences such as Tafsir, Quran Reading and Recitation. Some of these studies consist of postgraduate theses. 1759 postgraduate theses have been prepared in the field of religious education in Turkey since the 1950s. This study is important in terms of reaching useful and meaningful results by examining the theses prepared in the specified field and examining them from a holistic perspective and being a guide for other studies in this field. The main problem of the research is as follows. What is the distribution of Quran-based postgraduate studies in the field of religious education according to type, year, advisor, university, permission status, method, gender of the authors and the topics they cover? As a result of the examination carried out within the framework of the stated problem, it was found that there were a total of 118 postgraduate theses in the field of religious education, 17 of which were doctoral theses and 101 were master's theses, centered on the Holy Quran, the literature review method was generally preferred in theses, 64% of the thesis preparers were men, 36% were men. It has been concluded that 74.6% of the theses deal with education and religious education in general, the rest include sub-sections of the field, and the theses include 21 concepts focused on the Holy Quran.Item Mutekiflerin itikaf tecrübeleri ve itikafın şahsiyet terbiyesindeki rolü(Harran İlahiyat Dergisi, 2024-05-25) Gül, Ali“Kişinin kendisini sıradan davranışlardan uzak tutmasını, ibadet amacıyla ve belirli bir şekilde camide kalmasını ifade eden” kavrama “İtikaf”, bu ibadeti yerine getirenlere “Mutekif” denmektedir. İbadetler mümine yüklediği sorumluluklar çerçevesinde farz, vacip, sünnet şeklinde ayrılmaktadır. Namaz, oruç, hacc, zekat gibi farz ibadetlerin yanında insana istikamet veren diğer bir ibadet itikaftır. İtikaf nas ile sabit hükümler gereğince Hz. İsmail’den Hz.Muhammed(sav)’e kadar tekamül ederek ve olgunlaşarak gelen bir ibadettir. Müslümanların Allah’a karşı kulluk görevini yerine getirmek amacıyla Ramazan ayının son on gününde camide inzivaya çekilme, halvet ve uzlet tecrübesini yaşamasıdır. Manevi yükseliş, günahlardan arınma, kendini muhasebeye çekme, yaratıcı katında değer kazanma aracı olmanın yanında itikaf, insanın tekamül ettiği, insan-ı kamile ulaşmayı hedeflediği bir eğitim sürecidir. İtikaftaki edebe dayalı, erkan ve kuralların temel amacı insanın yetişmesi ve eğitilmesidir. İslam hukukuna göre bu eğitim sürecinin tek mekânı camidir. Araştırmanın kapsamını 2022 yılında Samsun ilinde itikafa girmiş bireyler oluşturmaktadır. Bu çalışmanın önemi dini, sosyal ve pedagojik olarak mühim yere sahip olan itikafa dair çalışmaların oldukça sınırlı kalması, itikafın şahsiyet terbiyesindeki yerini din eğitimi yönüyle ele alan çalışmaların bulunmayışı, ayrıntılı sonuçlara ulaşılabilecek derinlemesine mülakat yöntemiyle araştırma yapılmamış olmasıdır. Araştırmanın alan yazındaki bu önemli boşluğu doldurması beklenmektedir. Bu çalışmanın amacı mental sağlık, manevi terakki ve nefis terbiyesinde önemli yere sahip olduğu düşünülen itikaf ibadetinin şahsiyet terbiyesindeki rolünü ortaya koymaktır. Bu çerçevede araştırmanın temel problemi “Mutekiflerin itikaf tecrübeleri nasıldır?” “İtikaf ibadetinin mutekiflerin şahsiyet terbiyesinde rolü nedir?” şeklide netleştirilmiştir. Nitel desende tasarlanmış olan bu çalışmada 2022 yılı Ramazan ayında, itikafa giren mutekiflerle araştırmacı tarafından hazırlanmış yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine mülakat yapılmıştır. Araştırma sayesinde mutekiflerin itikaf tecrübesinin incelenmesinin yanı sıra terbiye aracı olarak itikafın geçmişten günümüze değerlendirildiğinde ne gibi safhalardan geçtiği, kişinin şahsiyet terbiyesi üzerinde olumlu katkısı olup olmadığı ve bu amaca hizmet etme durumu sorularına cevaplar aranmıştır. Araştırmada itikafın mümin bireylerin şahsiyet terbiyesinde önemli rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca itikafın bireyin cami merkezli hareket etmesini sağladığı, itikafta caminin fizikle metafizik arasında bir alana dönüştüğü, müminlerin şehrin hemen kıyısındaki camide hac/umre iklimi yaşadığı ve caminin manevi bir kamp ortamına büründüğü görülmüştür. Müminleri itikafa yönlendiren başlıca motivasyonun Peygamberin sünnetini uygulama ve Kadir Gecesini ihya etmenin yanında onların modern tüketim kültürü içerisindeki koşuşturmadan sükûnet bularak kulluk şuurunu zinde tutmayı hedefledikleri tespit edilmiştir. İtikaftaki ibadet programıyla bireylerin ibadetlerini daha düzenli yaptığı, gündelik hayatta da bir disiplin kazandığı tespit edilmiştir. Uygulanan tefsir, hadis, ilmihal programları sayesinde katılımcıların dini bilgi düzeylerinin arttığı belirlenmiştir. İtikaf dolayısıyla dostluk, fedakârlık, hasbilik, paylaşma, sabır, sevgi, isar, ülfet, merhamet, güven, sükûnet gibi erdemlerin kazanıldığı ifade edilmiştir. Az yeme, az uyuma, az konuşma gibi itikaftaki riyaset temrinlerinin insanı manevi olarak güçlü kıldığı, sabretme, kanaatkâr olma hasletleri kazandırdığı, hayatın akışı içerisinde de mümini muhtemel zorluklara karşı hazır hale getirdiği sonucu elde edilmiştir. İtikafın kolektif şuurla kalıcı dostluklar oluşturduğu belirlenmiştir. İtikafın uzlet, riyaset, nefis muhasebesi ve terbiyesine imkân sunduğu böylece tefekküre zemin hazırladığı, bireylerin fiziki sağlığının güçlendirmesine, ruh sağlığının iyi düzeyde olmasına katkıda bulunduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. The term “iʿtikāf” refers to the act of keeping oneself away from mundane behaviour and staying in the mosque to do worship by following specific rules, and those who perform this worship are called “mutakif”. Worship is divided into fard, wājib and sunnah based on the responsibilities it imposes on the believer. In addition to the obligatory acts of worship such as prayer, fasting, pilgrimage and almsgiving, another act of worship that guides people is iʿtikāf. Firmly established by provisions of the text (nas), iʿtikāf is a worship that had been transferred from Prophet Ishmael to Prophet Muhammad (pbuh), and it matured during this transfer. The purpose of Muslims staying at the mosque for seclusion, solitude, and spiritual retreat during the last ten days of Ramadan is to fulfil their duty of worship to Allah. In addition to being a means of spiritual ascension, cleansing from sins, accounting for oneself, and gaining value in the presence of the Creator, iʿtikāf is an educational process in which human matures and aims to be the perfect being. The main purpose of the etiquette, principles and rules in iʿtikāf is the upbringing and education of people. According to Islamic law, the only place for this educational process is the mosque. The sample of the research consists of individuals who performed iʿtikāf in Samsun in 2022. This study is critical in that there are limited studies on iʿtikāf, which assumes an important religious, social and pedagogical place. More specifically, there are no studies addressing the place of iʿtikāf in personality training in terms of religious education, and no research has been conducted using the in-depth interview method to obtain detailed results. The present study is expected to fill this important gap in the literature. The aim of this study is to reveal the role of iʿtikāf in personality training, which is thought to have an important place in mental health, spiritual progress and self-training. In this context, the main research questions were "What are the experiences of mutakifs during iʿtikāf?" and “What is the role of iʿtikāf in the personality training of mutakifs?” In this qualitative study, the researcher conducted in-depth semi-structured interviews with individuals who performed iʿtikāf during Ramadan in 2022. Thanks to the research, in addition to exploring the experiences of mutakifs during iʿtikāf, answers were sought to the questions of what phases iʿtikāf as a means of education has gone through in history, whether it has a positive contribution to the individual's personal upbringing and to what extent it serves this purpose. The present study concluded that iʿtikāf plays an important role in the personal training of believers. In addition, it was observed that iʿtikāf enables the individual to become mosque-centred, that the mosque turns into a space between the physical and metaphysical domains, that believers experience a pilgrimage/umrah atmosphere in the mosque located on the edge of the city, and that the mosque turns into a spiritual camp environment. It was determined that the main motivation guiding believers to perform iʿtikāf is not only to follow the Prophet's tradition and embrace the Night of Qadr but also to maintain their awareness of worship amidst the hustle and bustle of modern consumer culture by finding tranquillity. It was found that with the prayer program in iʿtikāf, individuals perform their prayers more regularly and gain discipline in daily life. It was determined that the participants increased their religious knowledge thanks to the tafsīr, hadīth and catechism programs implemented. The present study suggests that such virtues as friendship, sacrifice, solidarity, sharing, patience, love, altruism, companionship, mercy, trust, and tranquillity are acquired through iʿtikāf. It was concluded that the spiritual practices of iʿtikāf, such as eating, sleeping and talking less, make believers spiritually stronger, help them gain the qualities of patience and contentment, along with helping them get ready for possible difficulties in the course of life. It was determined that iʿtikāf creates permanent friendships with collective consciousness. The study also found that iʿtikāf enables seclusion, discipline, self-reflection and discipline, thus providing the basis for contemplation and contributing to the strengthening of individuals' physical health and improving their mental health.Item Diyanet Gençlik Merkezlerinde yürütülen değerler eğitimi çalışmalarının öğretmen, öğrenci, veli ve Diyanet İşleri Başkanlığı personeli görüşleri çerçevesinde incelenmesi(Sosyal Bilimler Dergisi, 2023) Gül, AliGünümüzde gençliğin dini ve kültürel mirasıyla yoğrulmuş ahlaki değerlere sahip olması için birçok kurum ve kuruluşça değerler eğitimi faaliyetleri düzenlenmekte ve devamlılığının sağlanabilmesi için projelendirilmektedir. Millî Eğitim Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı arasında imzalanan protokol ile yürürlüğe giren “Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum (ÇEDES) Projesi” bunlardan bir tanesidir. Proje, gönüllü öğrencilerin ilgi ve gereksinimlerine yönelik; sevgi, saygı, sabır, sorumluluk, dürüstlük, adalet, öz denetim, vatanseverlik, dostluk, yardımseverlik kök değerlerini kazandırmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın amacı veli, öğrenci, öğretmen ve DİB personelinin görüşleri çerçevesinde Diyanet Gençlik Merkezinde yürütülen ÇEDES Projesinin incelenmesidir. Nicel araştırma yöntemi ve genel tarama modelinde tasarlanan araştırmanın örneklemini projenin uygulandığı 48 ilde Diyanet Gençlik Merkezlerindeki faaliyetlere devam eden 1365 öğrenci, 1160 veli, 384 öğretmen ve 119 DİB personeli oluşturmaktadır. Araştırmada Diyanet Gençlik Merkezi eksenli yürütülen ÇEDES Projesinin kazanımları, aksayan ve geliştirilmesi gereken yönleri incelenmiştir. Araştırmada, öğrencilerin gençlik merkezlerine ulaşımın kolay olduğu, eğitim amaçlı araç gereçlerin yeterli hale getirilmesi gerektiği, içerik ve programların geliştirilmesinin uygun olacağı, öğrencilerin ilgi ve aidiyetlerinin olumlu olduğu, faaliyetin öğrencilere katkısının istendik seviyede olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Today, to ensure its continuity and in order to achieve, values education activities and projects are organized and designed by many institutions and organizations One of them is “I am Sensitive to My Environment, I protect My Values” (ÇEDES) Project, which based on the Diyanet Youth Center and come into effect with the protocol signed between the Ministry of National Education, the Directorate of Religious Affairs and the Ministry of Youth and Sports. The project is intented, in the axis of interests and needs of volunteer students; to bring to the students the root values of love, respect, patience, responsibility, honesty, justice, self-control, patriotism, friendship and humanity The aim of the research is to examine the ÇEDES Project, which is one of the projects carried out in the Diyanet Youth Center, within the framework of the views of parents, students, teachers and the Presidency of Religious Affairs personnel. The sample of the research, which was designed in a quantitative design, consists of 1365 students, 1160 parents, 384 teachers and 119 Ministry of Religious Affairs personnel who continue their activities in Diyanet youth centers in 48 provinces where the project is implemented. In the research, some aspects have been explored about the ÇEDES Project, which was carried out on the basis of the Diyanet Youth Center, regarding the achievements, and the aspects that were disrupted and needed to be improved. In the research, it was concluded that the students' access to the youth centers is easy, educational equipment should be made sufficient, the content and programs should be developed, the interest and belonging of the students are positive, and the contribution of the activity to the students is at a desired level.Item Yunus Emre'de mistik düşünce ve Anadolu ahlakı: Nurettin Topçu'nun fikirleri çerçevesinde(DEUİFD Türk Kültürünü Mayalayanlar, 2021-12-18) Gül, AliNurettin Topçu, yakın tarihimizde milli kültür tabanlı felsefe ile tasavvufu birlikte yorumlamayı başaran önemli mütefekkirlerimizden biridir. O, milli özellikteki Türk gençliğinin Yarınki Türkiye’nin yükselişini sağlayacağına emindir. Topçu, Anadolu’nun ve Anadolu insanının kendine mahsus yükselişinde, ahlaki özelliklerinde, karakter yapısında önemli bir yere sahip olan Anadolu mistikleri olarak tanımladığı uluları zikretmektedir. Yunus Emre, bu ulu zatların en başında gelmektedir. Nurettin Topçu, Yunus’u Anadolu’nun şekillenmesinde ciddi katkıya sahip, gönüller fatihi, ilahi neşvenin terennümcüsü, din velisi ve aşkın üstadı olarak tanımlar. O, Hz. Muhammed’den günümüze kadar intikal ederek gelen, değerleri aktarmayı başaran, Anadolu insanına büyük ruh kazandıran silsilenin önemli bir halkasıdır. Topçu, Yunus Emre’nin görüşlerinin mistik düşünce, milli kültür, sanat ve ahlak alanında Anadolu insanını dün olduğu gibi bugün de diri tutacağına, yarının insanlığını kurtaracak biricik ümit olduğuna dair görüşleriyle O’nu müstesna bir yere koyar. Yunus Emre üzerine çok sayıda araştırma yapılmış olsa da Yunus Emre’ye dair görüşlerin bu yönüyle ele alınmamış olması bu çalışmaya başlangıç noktası teşkil etmektedir. Bu araştırma ile Yunus Emre’nin mistisizm düşüncesi ve ahlak anlayışı Nurettin Topçu’nun tanımlamasıyla anlaşılmaya çalışılacaktır. Böylece Yunus Emre’nin çağları aşıp günümüze kadar gelen ve Anadolu gençliğine hayat veren görüşlerinin yeni bir anlam kazanması beklenmektedir. Bu çalışmanın Yunus Emre’yi farklı bir üslup ile anlamanın yanı sıra, gençliğin manevi güçlenişi, Anadolu kültür bilincinin gelişmesi ve ahlaki değerleri kuşanması için yol gösterici olması hedeflenmektedir. Nurettin Topçu is one of our important thinkers who managed to interpretnational culture-based philosophy and mysticism together in our recent history. He is confident that the national Turkish youth will ensure the rise of Turkey tomorrow. In Topçu's ideas, morality which based on the religion of Islam in the homeland and inherited by the thousand-year-old experience of Anatolia has an important place.Topçu mention about the greats, whom he defines as Anatolian mystics, who have an important place in the uniquerise of Anatolia and Anatolian people, their moral characteristics and character structure. Yunus Emre is at the forefront of these great people. Nurettin Topçu defines Yunus as the conqueror of hearts, the singer of divine joy, the guardian of religion and themaster of love, who had a serious contribution to the shaping of Anatolia. Yunus is an important link in the line that has been passed from Prophet Muhammad to the present day who succeeded in conveying values, and brought great spirit to the Anatolian people Topçu believes that Yunus Emre's views will keep Anatolian people alive today in the field of mystical thought, national culture, art and morality as they did in the past. He puts him in an exceptional place with his views that he is the only hope that will save the humanity of tomorrow. Although many studies have been conducted on Yunus Emre, the fact that views on Yunus Emre have not been addressed in this respect constitutes the starting point for this study. With this research, Yunus Emre's idea of mysticism and morality will be tried to be understood with the definition of Nurettin Topçu. Thus, it is expected that Yunus Emre's views will gain a new meaning, which have survived the ages and have given life to the Anatolian youth. In addition to understanding Yunus Emre in a different style, this study is aimed to guide the spiritual empowerment of the youth, the development of Anatolian cultural awareness and equipping them with moral values.Item Yapay zekânın din eğitimindeki rolü: fırsatlar, zorluklar ve geleceğe yönelik çıkarımları(Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 2024-12-31) Gül, Ali; Sipahioğlu, MeteBu araştırma, yapay zekânın (YZ) din eğitimi üzerindeki etkilerini, fırsatlarını ve sınırlılıklarını incelemektedir. YZ, öğrenme deneyimlerini kişiselleştirme, pedagojik yaklaşımları yenilikçi yöntemlerle dönüştürme ve dinî metinlerin daha geniş kitlelere erişimini artırma potansiyeline sahiptir. Bununla birlikte, kutsal metinlerin yanlış yorumlanması, etik sorunlar ve öğretmen-öğrenci ilişkisinin zayıflaması gibi zorluklar da gündeme gelmektedir. Çalışmada, din eğitimi bağlamında YZ'nin sunduğu katkılar teorik ve uygulamalı boyutlarıyla ele alınmış, aynı zamanda bu teknolojinin pedagojik ve etik riskleri değerlendirilmiştir. Literatür taraması yöntemiyle gerçekleştirilen bu araştırma, YZ’nin dinî eğitim süreçlerini modernize etme potansiyeline dikkat çekerken, bu sürecin dikkatle yönetilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuçlar, dinî değerlerin korunması ve teknolojik ilerlemenin dengeli bir şekilde birleştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Artificial intelligence (AI) has increasingly become an integral part of various domains, including education, where it is reshaping traditional methods and introducing innovative approaches. This study investigates the role of AI in religious education, emphasizing its opportunities, challenges, and implications for future practices. AI's potential to personalize learning, enhance access to religious knowledge, and support innovative pedagogical approaches is juxtaposed with the ethical dilemmas and risks it presents, such as the potential misrepresentation of religious teachings and the diminishing role of educators. The use of AI in education offers significant opportunities, especially in religious contexts. AI-powered platforms canpersonalize learning experiences by tailoring content to individual students' needs and learning styles. This adaptability is particularly relevant in religious education, where sacred texts often require nuanced interpretation. AI tools can assist in providing deeper insights into complex theological concepts, making them more accessible to students with varying levels of understanding. For instance, AI can facilitate interactive learning by engaging students with simulations, quizzes, and discussions that are customized to their progress and interests. Furthermore, AI enhances the accessibility of religious education. Through digital platforms, learners from different geographical and socio-economic backgrounds can access resources that were previously unavailable or limited. AI-powered translation tools also contribute to making sacred texts and theological content more accessible globally, fostering cross-cultural understanding of religious practices and beliefs. Such democratization of knowledge enables broader participation in religious education, particularly in remote or underserved regions. Despite these advantages, the integration of AI in religious education brings significant challenges. One primary concern is the risk of misinterpreting sacred texts. AI algorithms, while sophisticated, often lack the contextual and cultural understanding necessary to accurately analyze and convey the meanings of religious doctrines. This can lead to oversimplification or distortion of the intended messages, which may undermine the integrity of religious teachings. Another concern is the potential erosion of the traditional teacher-student relationship. In many religious education settings, educators play a critical role not only in imparting knowledge but also in guiding students' moral and spiritual development. AI systems, although efficient, cannot replicate the empathetic and intuitive guidance provided by human educators. Overreliance on AI tools might weaken this dynamic, reducing opportunities for meaningful interpersonal engagement. Ethical dilemmas also arise in the application of AI in religious education. Issues such as data privacy, algorithmic bias, and the potential misuse of AI tools need careful consideration. For instance, AI systems may inadvertently reflect the biases present in the data they are trained on, leading to discriminatory practices or misaligned interpretations of religious texts. Ensuring transparency and accountability in the design and deployment of AI tools is essential to mitigate these risks. The study also examines the societal implications of AI adoption in religious education. Acceptance of AI varies across cultural and religious contexts. While some communities view AI as a means to modernize and enhance education, others express skepticism due to concerns about preserving the sanctity of religious practices. This divergence highlights the importance of culturally sensitive approaches when integrating AI into religious education systems. Methodologically, this research employs a literature review to analyze existing studies on AI's applications in religious education. The findings reveal that AI has the potential to transform educational practices, making them more inclusive and effective. However, the successful integration of AI requires interdisciplinary collaboration among educators, theologians, and technologists to ensure that the tools developed align with the ethical and spiritual dimensions of religious education. To address these challenges, the study proposes several strategies. First, the development of culturally aware AI systems that respect and adapt to the diverse traditions and values of religious communities is essential. Second, educators and institutions must maintain a balanced approach, leveraging AI's strengths while preserving the human elements of religious instruction. Training programs that equip educators with the skills to effectively integrate AI tools into their teaching practices are crucial. Moreover, continuous monitoring and evaluation of AI applications in religious education are necessary to assess their impact on learning outcomes and ethical standards. Establishing regulatory frameworks that govern the use of AI in sensitive domains such as religioncan provide safeguards against potential misuse. In conclusion, the integration of AI into religious education represents a transformative opportunity to enhance learning experiences and make religious knowledge more accessible. However, it also necessitates careful consideration of the ethical, pedagogical, and cultural challenges involved. By fostering interdisciplinary collaboration and prioritizing ethical guidelines, stakeholders can harness AI's potential while preserving the integrity of religious teachings. This study underscores the importance of balancing technological advancements with the fundamental principles of religious education, ensuring that AI serves as a tool to enrich, rather than diminish, spiritual learning.Item Okul müdürlerine göre imam hatip liselerindeki göçmen öğrencilerin eğitimleri(Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 2024-03-31) Gül, Ali; Ay, Mustafa FatihSon yıllarda ülkemize başta Suriye olmak üzere farklı ülkelerden sayıları milyonları aşan göçmen gelmiştir. Göçmenlerin yeni bir hayata adım attıkları bu süreçte eğitimden sağlığa, ekonomiden sosyal birçok alanda yeni durumlar ortaya çıkmaktadır. Bu alanlardan biri olarak eğitim alanında da göçmenlerin eğitimi ile ilgili gelişmeler yaşanmış ve akademik çalışmalara konu edilmiştir. Gerek genel gerek çeşitli boyutları ile akademik çalışmalara konu edilen göçmenlerin eğitimi meselesi, sınırlı sayıda din eğitimi çalışmasının da konusu olmuştur. Bu çalışmada göçmen öğrencilerin İmam Hatip Liselerindeki eğitim durumları okul müdürlerinin görüşleri çerçevesinde incelenmiştir. Göçmen sayısının yüksek olduğu tespit edilen Ankara’daki 11 okulun müdürleri araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Nitel yöntem ile tasarlanan araştırmada veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler ile toplanmış ve betimsel analize tabi tutulmuştur. Analiz sonucunda okul müdürleri, göçmen öğrencilerin İmam Hatip Liselerinde Arapça, Kur’an-ı Kerim vb. derslerin bulunması, dini ve kültürel yakınlık, okul ortamında diğer göçmenlerle beraber olma isteği ve imkânı gibi nedenlerle İmam Hatip Liselerine geldiklerini belirtmiştir. Göçmen öğrencilere ilişkin tespit edilen temel problem alanları ise göçmen öğrencilerin Türkçe düzeylerinin yetersizliği, devamsızlık veya okul terki, iletişim sorunları, önceki aşamalardaki öğrenme eksiklikleri, sınıflardaki dağılımları ve diğer öğrenciler ile aralarındaki sosyokültürel farklılıklardan oluşmaktadır. Many people have had to or chose to leave their residence for various reasons. The reasons for this displacement are sometimes drought, flood, earthquake, etc. There have been human-induced factors such as natural disasters and sometimes war, the influence of various pressure groups, or economic reasons. In recent years, reasons such as war, turmoil, social disorder, and poverty in different countries near our country, especially in Syria and Iraq, have paved the way for people to move from country to country. Turkey, especially its geopolitical position, being a border neighbor with some of these countries, being on the transit route to other countries, belonging to the same religion as those who want to relocate, having a shared past and developing positive diplomatic relations between countries, and not applying a strict visa system. For many reasons, it has often become a preferred destination country. The number of people from different nationalities who migrated to our country due to unrest and other individual reasons and who are in our country under various statuses such as temporary protection, residence permit, international protection, and irregular migration is 5.013.631. As of January 2022, 1.365.884 of these are between the ages of 5 and 17 and of school age. It is known that 935.731 of this number are enrolled in schools. These numbers indicate that there is a significant migrant population and that this population includes those who are not included in the education system as well as those who are included in the education system. Incoming migrants start a new life in our country. In this process, new situations emerge, from education to health, economy to social life. One of these areas is education. In recent years, there have been different developments regarding the education of migrants. Many academic studies have been conducted on this subject. Some of the studies carried out in other dimensions of the field of education are related to religious education. In this study, the education of migrant students in religious high schools was examined within the framework of the opinions of school principals. School principals were thought to display a holistic view of the problems. School principals are knowledgeable about all the problems of the school. In addition, the study focuses on the education of migrant students specifically in imam-hatip high schools. The research study group consists of school principals of 11 schools in Ankara, where the number of migrants is relatively high. School principals have at least five years of administrative experience and at least 15 years of professional experience. They work in Altındağ, Keçiören, Çankaya and Sincan districts. Eight of the participants are male, and three are female. The study was designed according to the case design, one of the qualitative research approaches. In this context, the education of migrant students was chosen as the case. The data of the research were collected through semi-structured interviews. The collected data were analyzed using the descriptive analysis technique. As a result of the study, it was determined that migrant students' preference for Imam Hatip High Schools has aspects specific to the type of school. These aspects are Arabic, the Holy Quran, etc., having classes, religious and cultural closeness, and the desire to be with other migrants. Within the framework of these findings, it is understood that reasons such as the fact that migrant students come from Muslim countries, their native language is Arabic, the place of religion in their social life, and the desire to be with people in the same situation as them due to being migrants, lead migrants to choose Imam Hatip High School. On the other hand, it is possible to say that these reasons differentiate Imam Hatip High School from other schools as a school type. At this point, although it can be noted that the dimension of desire to be with other migrants is not directly based on an aspect specific to Imam Hatip High School,this dimension is also indirectly related to Imam Hatip High School. Namely, it is understood that the fact that many migrant students prefer Imam Hatip High School due to its unique aspects contributes to the choice of these schools by migrant students who did not decide to choose Imam Hatip High School in the first place. As a result of the study, it is possible to classify the findings of the participating school principals regarding migrant students regarding the education and training processes as follows: language problem: insufficient levels of Turkish, absenteeism or school dropout, cultural differences: communication problems, learning deficiencies in previous stages, distribution of migrant students to classes. Although there are different determinations in the literature regarding the educational processes of migrant students, it would be appropriate to remind that these determinations are based on the opinions of the school principals and as far as possible from the Imam Hatip High School perspective.Item Fen lisesi öğrencilerinin dkab dersine yönelik tutumlarının çeşitli değişkenlerle incelenmesi(Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2025-03-27) Gül, AliFen liseleri akademik olarak üstün başarısı olan öğrencilerin öğrenim gördüğü okul türüdür. Bu okullarda öğrencilerin dini bilgileri edinmelerinin yanı sıra dini, milli, manevi ve ahlaki değerleri kazanmalarını hedefleyen ve zorunlu dersler arasında bulunan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) dersi ve din ve maneviyat alanında ise seçmeli dersler bulunmaktadır. Çalışmanın amacı fen alanında akademik başarısı yüksek olan bu öğrencilerin DKAB dersine yaklaşımlarını çeşitli değişkenlere göre farklılaşma durumunu tespit etmektir. Araştırmada nicel yöntem tercih edilmiş olup nicel verilere ulaşmak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, DKAB Dersi Tutum Ölçeği ve Dini Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Bulguların analizinde SPSS 22 analiz programı kullanılmıştır. İleri analiz için ANOVA ve T-Test tercih edilmiştir. Araştırma sonucunda öğrencilerin DKAB dersi tutum puanları sınıf düzeyine, anne tutumuna, hayata bağlayan en önemli şeye, anne babanın dindarlık düzeyine, öğrencinin dindarlık algısına, din eğitimi aldığı en etkili yere ve okulda aldığı din eğitimini yeterli bulma durumuna göre farklılaşmaktadır. Korelasyon analizi sonucunda, DKAB Dersi Tutum Düzeyi ile Dini Tutum Düzeyi arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Basit doğrusal regresyon analizi ise, DKAB dersine yönelik tutumun, dini tutumun anlamlı bir yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur. Science high schools are a type of school where students who excel academically receive education. At these school for student is the compulsory Religious Culture and Ethics Knowledge (DKAB) course, which aims to help students acquire religious knowledge as well as religious, national, spiritual, and moral values. The aim of this study is to determine the approaches of these students who are gifted in the field of science to the (DKAB) course with various variables. Quantitative method was preferred in the study and Personal Information Form, Attitude Scale for DKAB Lesson and Religious Attitude Scale were used to reach quantitative data. Spss 22 analysis program was used to analyze the findings. Anova analysis was applied to test significant differences between variables. As a result of the research, students' attitudes towards DKAB course scores differed according to grade level, mother's attitude, the most important thing that binds them to life, parents' level of religiosity, student's perception of religiosity, the most effective place where they received religious education, and whether they found the religious education they received at school sufficient. As a result of the correlation analysis, it was determined that the relationship between the level of attitudes towards the DKAB course and the level of religious attitudes was statistically significant. Simple linear regression analysis revealed that the attitude towards the DKAB course was a significant predictor of religious attitude.Item Değer odaklı gençlik kampı faaliyetlerinin ortaöğretim öğrencilerinin dijital bağımlılığını önlemedeki rolü(Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2024) Gül, AliSınıf dışı eğitim bireyin sosyalleşmesini, kişiliğinin gelişmesini, öğrenilenlerin kalıcı hâle gelmesini sağlayan bir eğitim modelidir. Bu modelin en önemli uygulama ortamı ve sağlayıcısı kamp faaliyetleridir. Bunlardan bir tanesi de Gençlik ve Spor Bakanlığı ve Diyanet İşleri Başkanlığı’nın ortak düzenlediği değer odaklı kamp faaliyetleridir. Bu faaliyetlerde gençler çevreyle etkileşim hâlinde yürüttükleri sportif etkinlikler yanında manevîyat istasyonları ve değerler eğitimi ile millî, manevî, kültürel değerleri öğrenmektedir. Bu etkinliklerin diğer bir amacı ise gençleri dijital bağımlılıktan kurtarmaktır. Günümüzde mobil cihazlar, sosyal medya, dijital oyunları yoğun şekilde kullanan gençler gündelik hayatlarındaki görev ve sorumluluklarını ihmal etmekte, aile bireyleri ve çevreleriyle iletişimi aksatmakta, sosyal hayattan soyutlanmaktadır. Bu çerçevede değer odaklı kamp faaliyetlerinin dijital bağımlılığı önlemedeki rolünü tespit etmek önem arz etmektedir. Araştırmanın temel problemini “Değer odaklı kamp faaliyetlerinin ortaöğretim öğrencilerinin dijital bağımlılığını önlemedeki rolü bulunmakta mıdır? şeklindedir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama ve ilişkisel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların sınıf düzeyi, okul türü, baba mesleği, kamp faaliyetleriyle ilgili görüşleri, kamp faaliyetlerine karşı istekli olma durumu, ekran süreleri, hayatlarında en güzel vakti nasıl/kiminle geçirdiği, samimi arkadaş sayısı, kam faaliyetlerinin arkadaşlık bağlarını güçlendirdiğine inanç durumu, kampta öğrendiklerini hayata yansıtma durumu ile dijital bağımlılık düzeyinde anlamlı farklılık görülmüş ve elde edilen bulgular sonuç kısmında tartışılarak öneriler sunulmuştur. Out-of-school/out-of-classroom education is an education model that enables the individual to socialise, develop his/her personality and make what is learned permanent. The most important application environment and provider of this model is camp activities. One of these is the value-oriented camp activities organised jointly by GSB and DİB. In these activities, young people learn national, spiritual and cultural values through spirituality stations and values education as well as sportive activities in interaction with the environment. Another aim of these activities is to save young people from digital addiction.Today, young people who use mobile devices, social media and digital games intensively neglect their duties and responsibilities in their daily lives, disrupt communication with family members and their environment, and are isolated from social life. In this context, it is important to determine the role of value-oriented camp activities in preventing digital addiction. It is possible to determine the main problem of our research as ‘Do valueoriented camp activities have a role in preventing digital addiction of secondary school students?’. As a result of the research, significant differences were observed in the participants' grade level, school type, father's occupation, opinions about camp activities, willingness to camp activities, screen time, how/with whom they spent the best time in their lives, number of intimate friends, belief that camp activities strengthen friendship ties, reflection of what they learned in the camp to life and digital addiction level.Item İmam hatip lisesi müdürlerinin ders denetimi ile ilgili görüşleri(Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 2024-12-30) Gül, AliEğitim sürecinin sağlıklı şekilde işleyişini kontrol etmek üzere okullarda ders denetimi yapılmaktadır. Millî Eğitim Bakanlığı ders denetiminde yerindelik ilkesinin benimsenmesi amacıyla 2014 yılından itibaren ders denetimi görevini okul müdürlerine devretmiştir. Böylece mesleki gelişime ve rehberliğe öncelik veren denetim anlayışı ön plana çıkmış, okul müdürlerinin eğitim lideri ve personelin değerlendirmesi görevleri daha da önem kazanmıştır. Bu çalışmada imam hatip lisesi müdürlerinin ders denetimine ilişkin görüşleri ele alınmıştır. Araştırma sorusu “İmam hatip lisesi müdürleri tarafından yapılan ders denetimlerinin eğitim-öğretim sürecine katkısı nasıldır? şeklinde belirlenmiştir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım temel alınarak tasarlanmış olup araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış mülakat formu aracılığıyla Samsun İlinde görev yapan 10 okul müdürü ile görüşme yapılmıştır. Araştırma sonucunda katılımcılardan bazıları okul müdürü ve öğretmen arasındaki görüş ayrılıklarının (siyasi, dini, mezhepsel ya da ırk) ders denetimi sürecine olumsuz etkisinin olmadığını belirtse de zaman zaman münferit olumsuz örneklere rastlanabildiğini ifade etmişlerdir. Bazı katılımcılar ders denetimini okul müdürlerinin yapmasını desteklemektedir. Ders denetiminin okul müdürlerince yapılmasını savunan katılımcıların dayanak noktası öğretmen ile okul müdürünün aynı ortamda bulunmaları, aynı mesaiyi paylaşmalarından dolayı öğretmenleri daha iyi tanımaları, sürece etkin olarak müdahil olabilmeleri şeklinde ifade ederken uygulayıcıların yaptırım yetkisinin olması gerektiğini belirtirmişlerdir. Okul müdürlerinin ders denetimi konusundaki genel yaklaşımı, denetim sürecinde ve denetim sonrasında tüm aşamaların sağlıklı yürümesi, faydalı sonuçlara ulaşılması amacıyla Millî Eğitim Bakanlığı tarafından gerekli yasal düzenlemelerin yapılarak okul müdürlerine verilen sorumluluk oranında onların bu süreçte yetkilendirilmesidir. Ders denetimlerinin okul müdürlerince yapılmasının olumsuz olduğunu düşünen katılımcılar ise profesyonelliğin kaybolması, objektif olunamaması, okul müdürlerinin denetim yetkinliğinin olmaması, okul müdürlerinin iş yoğunluğu ve denetim takibi yapma imkanının olmaması, okul müdürlerinin denetim görevi için yeterli bilgi birikimi ve donanıma sahip olmamaları, öğretmen ile aynı çalışma ortamında bulunmaktan dolayı denetim sonucunda tespit edilen eksikliklerin ifade edilmesi, eksikliklerin giderilmesi, yaptırım uygulamanın zorluğu olarak belirlenmiştir. Bazı katılımcılar ise denetim görevinde müfettiş gibi gerekli ciddiyeti oluşturamaması, sadece denetim amaçlı gelen ve esas görevi bu olan birinin denetleyecek olmasının öğretmen üzerindeki etkisinin büyük olması, bu alanda eğitimli olması, okul müdürüne göre daha fazla yetkiyle donanımlı olması gibi nedenlerle denetimin müfettişlerce yürütülmesi gerektiğini savunmuşlardır. Araştırmaya katılan okul müdürleri, denetim konusunda okul müdürlerine eğitim verilmesinin gerekli olduğunu, denetim sonucunda uygulama yetkisinin verilmesini, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından materyal, matbu evrak, yıllık ders denetimi takvimi hazırlanmasının faydalı olacağını ifade etmişlerdir. Katılımcılardan bazıları, ders denetiminde esas olanın idarecilik tecrübesinin ders denetimi sürecine başarıyla aktarılması olduğundan kendi ders branşının dışında bir dersi denetlemenin sorun olmayacağını belirtirken bazı katılımcılar özellikle imam hatip lisesi meslek derslerinde, zorluk yaşadıklarını, imkân varsa aynı branştan birinin dersi denetlemesinin daha verimli olacağını ayrıca başarılı bir denetimin öğretmenlerin mesleki gelişimine, okul başarısına, öğrencilerin ders başarısına olumlu yönde etkisinin olduğunu belirtmişlerdir. Katılımcılar alternatif yöntemler de sunmuşlarıdır. Bunlar; Okul müdürünün ve müfettişlerin ortak yürüteceği hibrit yöntem; öğretmene rehberlik edecek destekleyici yöntem; öğrencilerin başarılarının da dahil edildiği kapsayıcı ders denetimi yöntemidir. Araştırma sonucunda; Denetim görevinin okul müdürlerince daha etkili yapılabilmesi için mevzuat düzenlemesi yapılması, okul müdürlerine denetim konusunda teorik ve uygulamalı hizmetiçi eğitim verilmesi, üniversitelerle işbirliği içerisinde okul müdürlerine ders denetimi konusunda sertifika programları düzenlenmesi, uygulamada birliğin sağlanması için Millî Eğitim Bakanlığı tarafından usul ve esasları ihtiva eden matbu evrak hazırlanması, ders denetim takvimi hazırlanması önerileri getirilmiştir. Classroom supervision is conducted in schools to monitor the proper functioning of the educational process. The Ministry of National Education has delegated classroom supervision duties to school principals since 2014 to adopt the principle of subsidiarity in classroom supervision. Thus, a supervision approach prioritizing professional development and guidance has come to the forefront, and the roles of school principals as educational leaders and staff evaluators have gained more importance. This study examines the views of Imam Hatip high school principals regarding classroom supervision. The research question was determined as "How does classroom supervision conducted by Imam Hatip high school principals contribute to the education-teaching process?" The research was designed based on the phenomenological approach, one of the qualitative research methods, and interviews were conducted with 10 school principals working in Samsun Province through a semi-structured interview form prepared by the researcher. Although some participants stated that differences in opinion between school principals and teachers (political, religious, sectarian, or racial) did not negatively affect the classroom supervision process, they expressed that occasional individual negative examples could be encountered. Some participants support principals conducting classroom supervision. Participants who advocate for principals conducting classroom supervision base their argument on principals' better understanding of teachers due to sharing the same environment and working hours, their ability to actively intervene in the process, and note that implementers should have sanctioning authority. The general approach of school principals regarding classroom supervision is that the Ministry of National Education should make necessary legal arrangements to authorize school principals in proportion to their responsibilities to ensure all stages proceed effectively during and after the supervision process and achieve beneficial results. Participants who think principals conducting classroom supervision is negative cited issues such as loss of professionalism, lack of objectivity, principals' lack of supervision competency, principals' workload and inability to follow up on supervision, principals' insufficient knowledge and equipment for supervision duties, difficulty in expressing and addressing deficiencies and implementing sanctions due to sharing the same work environment with teachers. Some participants argued that supervision should be conducted by inspectors due to reasons such as principals' inability to establish necessary seriousness like inspectors, the greater impact on teachers of being supervised by someone whose primary duty is supervision and who is trained in this field, and inspectors being equipped with more authority than principals. The participating school principals expressed that training for principals in supervision is necessary, implementation authority should be granted following supervision, and it would be beneficial for the Ministry of National Education to prepare materials, printed documents, and annual classroom supervision calendars. While some participants stated that supervising a course outside their own subject area would not be problematic since the essence of classroom supervision is successfully transferring administrative experience to the supervision process, some participants indicated that they experience difficulties particularly in Imam Hatip high school vocational courses and that supervision by someone from the same branch would be more efficient if possible, and also noted that successful supervision positively affects teachers' professional development, school success, and students' academic achievement. Participants also presented alternative methods. These include: A hybrid method jointly conducted by school principals and inspectors; a supportive method to guide teachers; and a comprehensive classroom supervision method that includes student achievement. As a result of the research, recommendations were made for legislative arrangements to enable school principals to conduct supervision more effectively, providing theoretical and practical in-service training to school principals regarding supervision, organizing certification programs for school principals on classroom supervision in cooperation with universities, preparing standardized documents containing procedures and principles by the Ministry of National Education to ensure unity in implementation, and preparing classroom supervision calendars.